The exploitation of tree therapy recommendation in landscape architecture objects in the environment of psychiatric health care centre on the basis of Tworki mental hospital

Annals of Warsaw University of Life Sciences – SGGW
Horticulture and Landscape Architecture No 30, 2009: 217–233
(Ann. Warsaw Univ. of Life Sc. – SGGW, Horticult. and Landsc. Architect. 30, 2009)

The exploitation of tree therapy recommendation in landscape architecture objects in the environment of psychiatric health care centre on the basis of Tworki mental hospital

EWA ZARAŚ-JANUSZKIEWICZ, WŁODZIMIERZ WAŁĘZA, KAROLINA PARZENIECKA
Department of Environmental Protection – Dendrology, Warsaw University of Life Sciencies – SGGW

Abstract: Horticultural therapy is a dynamically developing trend of alternative medicine all over the world. In Poland, however it has not stimulated interest of either doctors or therapists, or landscape architects. The aim of this thesis is to present general rules of horticultural therapy and dendrotherapy, to create a model of therapeutic garden by psychiatric hospital and to carry out comparative analysis of the model and chosen object. This work will enable to formulate indications for the modernization of the exemplary park. In the thesis there are presented numerous arguments to confi rm the signifi cance of introducing horticultural therapy programs to hospital parks, and several advantages that a premeditated contact with nature may bring to the patient. The analysis of the chosen object showed that even small changes in spatial and species structure of vegetation may enlarge the therapeutic potential of hospital gardens.

Key words: healing garden, therapeutic garden, horticultural therapy, hospital garden

Streszczenie: Wykorzystanie zaleceń drzewoterapii w kształtowaniu obiektów architektury krajobrazu w otoczeniu ośrodków lecznictwa psychiatrycznego na przykładzie Tworek. W Polsce ogrody przyszpitalne postrzegane są jedynie jako ozdoba towarzysząca zabudowaniom. Pomija się na ogół ich znaczenie i rolę w procesie rekonwalescencji i rehabilitacji pacjentów, zwłaszcza w aspekcie psychicznym. Lekarze nieufnie podchodzą do alternatywnych metod leczenia, co w dużym stopniu hamuje rozwój takich dziedzin nauki jak ogrodoterapia, która staje się coraz bardziej popularna i powszechnie stosowana na świecie, np. w USA. Również architekci krajobrazu, projektując tereny przyszpitalne, nie uwzględniają terapeutycznej roli roślinności. Na świecie prowadzi się jednak liczne badania, które udowadniają, że kontakt z naturą wpływa pozytywnie na zdrowie fizyczne i psychiczne chorych. Tworzone są ogrody terapeutyczne przy placówkach medycznych i domach opieki społecznej. W USA kształci się nawet dyplomowanych specjalistów ogrodolecznictwa. Celem pracy jest prezentacja postaw tej metody terapeutycznej oraz sposobu wykorzystania tych danych do kształtowania dendroflory obiektów architektury krajobrazu towarzyszącym obiektom zajmującym się leczeniem schorzeń psychiatrycznych. Celem pracy jest również ocena jednego z takich ośrodków pod kątem zastosowania reguł drzewo terapii. Przy wykonaniu niniejszego pracowania w pierwszym etapie bazowano na analizie literatury fachowej z dziedziny hortiterapii, drzewoterapii i wpływu roślin na psychikę oraz stany psychiczne człowieka. Drugim etapem były prace terenowe wykonane we współpracy z Karoliną Parzeniecką. Na prace terenowe w wybranym obiekcie składały się: wizja lokalna, sporządzenie dokumentacji fotograficznej, wywiady i obserwacje oraz przeprowadzenie inwentaryzacji dendrologicznej fragmentu terenu przyszpitalnego. Wyniki tego etapu badań posłużyły do oceny wybranego parku.Do przeprowadzenia inwentaryzacji dendroflory fragmentu parku wykorzystano odrys planu załączonego do Ewidencji parku Pruszków – Tworki. Na tej podstawie ustalono lokalizacje poszczególnych drzew. Młode rośliny nie uwzględnione na rysunku domierzono do istniejących. Po rozpoznaniu gatunku i nadaniu poszczególnym egzemplarzom numerów porządkowych wykonano pomiary parametrów dendrometrycznych. Kondycję drzew oceniano wg metody Siewniaka (1995). Podczas gdy na świecie stopniowo wzrasta zainteresowanie ogrodolecznictwem, (pojawiają się liczne publikacje, prowadzone są badania, kształci się specjalistów w tej dziedzinie) w Polsce terapeutyczne właściwości kontaktu z przyrodą są niedoceniane, a często nawet kwestionowane. Z przeprowadzonych wśród personelu medycznego wywiadów wynika, że lekarze nie ufają niekonwencjonalnym metodom leczenia, w tym ogrodoterapii. Spotkano się z nieco większym zainteresowaniem tym problemem wśród fizjoterapeutów. Za konieczne uznaje się jednak rozpowszechnianie wiedzy na temat podstaw i potencjalnych korzyści płynących z przyrodolecznictwa. Analiza porównawcza, uzyskanego dzięki badaniom literaturowym, modelu ogrodu terapeutycznego przy szpitalu psychiatrycznym i rzeczywistego obiektu w Tworkach udowodniła, że badany park, mimo ogromnego potencjału (kilkunasto hektarowy teren, pawilonowy układ budynków umożliwiający wydzielenie różnorodnych ogrodów dla chorych przy poszczególnych oddziałach psychiatrycznych, istniejąca dojrzała i bogata gatunkowo szata roślinna) nie może spełniać prawidłowo swoich funkcji leczniczych, gdyż ma źle zaprojektowaną strukturę przestrzenną i programową oraz niepoprawny dobór gatunkowy roślin. Powstałe w ostatnim etapie pracy projekty obrazują, że modelowe rozwiązania ogrodów dla chorych można przenieść i zaadaptować przy zachowaniu istniejącej szaty roślinnej oraz specyficznego układu i charakteru miejsca.

Please use the following format to cite the selected article:
ZARAŚ-JANUSZKIEWICZ E., WAŁĘZA W., PARZENIECKA K. 2009. The exploitation of tree therapy recommendation in landscape architecture objects in the environment of psychiatric health care centre on the basis of Tworki mental hospital. Annals of Warsaw University of Life Sciences – SGGW. Horticulture and Landscape Architecture 30: 217–233

Author’s address:
Katedra Ochrony Środowiska SGGW
ul. Nowoursynowska 159,
02-787 Warszawa, Poland
wlodzimierz_waleza@sggw.pl
ewa_zaras_januszkiewicz@sggw.pl
 
ZARAŚ-JANUSZKIEWICZ E., WAŁĘZA W., PARZENIECKA K. 2009. The exploitation of tree therapy recommendation in landscape architecture objects in the environment of psychiatric health care centre on the basis of Tworki mental hospital