Concept assumption for restoration of the Benedictine Abbey Gardens in Tyniec

Annals of Warsaw University of Life Sciences – SGGW
Horticulture and Landscape Architecture No 31, 2010: 91–105
(Ann. Warsaw Univ. of Life Sc. – SGGW, Horticult. and Landsc. Architect. 31, 2010)

Concept assumption for restoration of the Benedictine Abbey Gardens in Tyniec

BEATA J. GAWRYSZEWSKA1, MAJA SKIBIŃSKA1,WOJCIECH PODSTOLSKI2
1Department of Landscape Art, Warsaw University of Life Sciences – SGGW
2Warsaw University Botanic Garden

Abstract: The presented text describes the guidelines for restoration of the cloister garden at the Benedictine Abbey in Tyniec. Brief history of the complex, with the emphasis on the form and functioning of both ornamental and utilitarian gardens through ten centuries of the abbey history is presented. The guidelines were formulated in the form of illustration based on the local map and the table of guidelines serving to protect the landscape values derived from its unique location. They also aimed at the formulation of the concept of gardens representing different periods and styles in the history of garden art, choice of plant material and construction materials, appropriate garden forms and features that would convey the image of everyday life at the abbey. An important role in the formulating of the concept played the introduction within the gardens of several interpretative trails presenting history and life of the Benedictine Order.

Key words: cloister gardens, Benedictine gardens, Tyniec, restoration of historic gardens.

Streszczenie: Założenia do koncepcji rewaloryzacji ogrodów przy Opactwie oo. Benedyktynów w Tyńcu. Przedstawiony tekst to próba opisania istoty ogrodów tynieckiego opactwa, w postaci wytycznych do koncepcji współczesnego, klasztornego ogrodu użytkowo-rekreacyjnego. Najważniejsze etapy rozwoju ogrodów opactwa, które zostały uwzględnione w przedstawionym studium założeń to opisywane przez Jana Długosza w 1425 r. - ogrodzone płotami sady, ogród „jarzyny” i ogrody dworskie, dalej zmiany z okresu konfederacji barskiej - umocnienia tzw. górnego ogrodu; następnie w końcu XVIII w. budowa kamiennego muru otaczającego ogród dolny, z centralną osią podkreśloną nasadzeniami alejowymi, drzewami owocowymi i poprzecznymi zagonami upraw. W drugiej połowie XX w., w ogrodzie górnym na tarasie wschodnim zostały zaaranżowane partery, w ogrodzie średnim zlokalizowano szklarnie i inspekty. Podstawową zidentyfikowaną przez nas wartością współczesnego założenia jest malownicze położenie opactwa nad Wisłą , w otoczeniu czterech wzgórz (Winnica, Grodzisko, Wielkanoc, wzgórze we wsi Piekary). Pierwszym postulatem będzie więc ochrona widokowa, polegająca na zakazie zabudowy i zalesiania oraz ochrona skarp wzniesienia, na którym stoi klasztor. Kolejnymi krokami był o określenie założeń i wytycznych do rekonstrukcji ogrodów klasztornych. Zaczęliśmy od wyróżnienia poszczególnych jego części i elementów, których istnienie zawdzięczamy właśnie historii opactwa. Są to m.in.: wirydarz; ogród górny, o charakterze „barokowym”; umocnienia konfederackie (w większości nieistniejące, które proponujemy pokazać za pomocą  ciągu żywopłotów i linii oświetlenia); ogród średni, o charakterze promenady, z kolekcją drzew ozdobnych i kwitnących krzewów; otoczony murem ogród dolny oraz aleja lipowa wiodąca do klasztoru. Dla wymienionych ogrodów i wnętrz ogrodowych opracowaliśmy wytyczne dotyczące charakteru miejsca i planowanych zmian, proponowanych rodzajów roślin, materiałów i urządzeń  oraz nawierzchni. Uważamy, że bezcenną wartością ogrodów tynieckich jest możliwość ich zrealizowania i utrzymywania w taki sposób, aby dawały świadectwo nie tylko zabytkowej formy, ale poprzez dobór roślin i sposób użytkowania, współczesnego życia zakonnego. Sformułowane w formie roboczego szkicu wytyczne miały na celu: ochronę walorów położenia umożliwiającego daleki wgląd w krajobraz; pokazanie historii opactwa poprzez opracowanie osobnych ogrodów, przedstawiających różne epoki i style w sztuce ogrodowej; zachowanie dawnych ich atutów, tj. uprawy drzew owocowych, warzyw i winorośli; a także dobór roślin, materiałów i form ogrodowych, zapewniający wizerunek codziennego, „domowego” ogrodu klasztornego, oraz przeprowadzenie równoległych ścieżek edukacyjnych, związanych z historią opactwa, życiem mnichów i sztuką fortyfikacji w XVIII wieku.

Please use the following format to cite the selected article:
GAWRYSZEWSKA B., SKIBINSKA M., PODSTOLSKI W. 2010. Concept assumption for restoration of the Benedictine Abbey Gardens in Tyniec. Annals of Warsaw University of Life Sciences – SGGW. Horticulture and Landscape Architecture 31: 91–105

Authors’ addresses:
Beata Gawryszewska,  Maja Skibińska
Katedra Sztuki Krajobrazu SGGW
ul. Nowoursynowska 166,
02-787 Warszawa, Poland
beata_gawryszewska@sggw.pl
skibinska_maja@wp.pl

Wojciech Podstolski
Ogród Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego
Aleje Ujazdowskie 4,
00-478 Warszawa, Poland
wojciechpodstolski@yahoo.com
 

GAWRYSZEWSKA B., SKIBINSKA M., PODSTOLSKI W. 2010. Concept assumption for restoration of the Benedictine Abbey Gardens in Tyniec.