The identification of tree and shrub species connected with the spiritual, secular life and cultural landscape of Warmia and Mazury, Poland

Annals of Warsaw University of Life Sciences – SGGW
Horticulture and Landscape Architecture No 31, 2010: 81–90
(Ann. Warsaw Univ. of Life Sc. – SGGW, Horticult. and Landsc. Architect. 31, 2010)

The identification of tree and shrub species connected with the spiritual, secular life and cultural landscape of Warmia and Mazury, Poland

EWA ZARAŚ-JANUSZKIEWICZ, ANNA SZEWCZAK
Department of Environmental Protection, Warsaw University of Life Sciences – SGGW

Abstract: The main aim of this thesis was to create directives for landscape gardening in the area of Warmia and Mazury, based on the symbolic meaning of plants. The thesis research involved becoming familiar with literature concerning the meaning of plants as well as field works, which consisted of conducting an opinion poll among the inhabitants of selected places in the Warmia and Mazury region. The questionnaires concerned 36 species of trees and shrubs, most of which are indigenous in the area. It showed which species were used in sacral space and which in living space. It also presented which of the selected species are still used today in the Warmia and Mazury area. Directives for landscape gardening in the park area were created.

Key words: cultural heritage, symbol, plant, Warmia, Mazury, Poland.

Streszczenie: Identyfikacja gatunków drzew i krzewów związanych z życiem duchowym, świeckim oraz krajobrazem kulturowym Warmii i Mazur. W kształ towaniu krajobrazu kulturowego ważną rolę odgrywa szata roślinna, w szczególności jej trwałe elementy - drzewa i krzewy. Dlatego też tak ważne wydaje się stosowanie rodzimych oraz obcych, ale zadomowionych i charakterystycznych dla danego obszaru gatunków i form botanicznych drzew i krzewów. Ważne stają się również ich ochrona i promocja, co podkreślają liczne dokumenty międzynarodowe. Należy podkreślić, że w skład list doborów roślin dla danego obszaru powinny wchodzić gatunki rodzime, ale nie tylko. Warto przeanalizować to, które z roślin obcego pochodzenia odgrywają ważną rolę w kształtowaniu fizjonomii takiego właśnie krajobrazu, ponieważ wiążą się z ich obecnością liczne przesądy i praktyki ludowe, jak również zdążyły się silnie wpisać w rodzimy krajobraz. Niniejsze opracowanie dotyczy właśnie problemu określenia gatunków przydatnych do kształtowania nasadzeń na terenie regionu warmińsko-mazurskiego. Niniejsza praca powstała na podstawie analizy materiałów literaturowych dotyczących: analizy występowania rodzimych gatunków drzew i krzewów w regionie warmińsko-mazurskim, map roślinności rzeczywistej i potencjalnej oraz atlasów występowania roślin, zastosowania w życiu codziennym i obrzędach religijnych poszczególnych gatunków drzew i krzewów oraz badań terenowych przeprowadzonych w ww. regionie. Ważnym elementem badań była współpraca z pracownikami Muzeum Budownictwa Ludowego - Parku Etnograficznego w Olsztynku. Niezmiernie ważne jest, że wciąż żywa jest pamięć o tym, co oznaczają poszczególne rośliny i jak je należy stosować w życiu codziennym i religijnym. Dobory roślin do miejskich struktur zieleni, jak również w kształtowaniu zadrzewień w krajobrazie otwartym, należy budować  na przesłankach przyrodniczych, odporności roślin na presję środowiska, ale również należy wziąć pod uwagę ich miejsce w tradycji i walory krajobrazu kulturowego. Szczególny nacisk należy położyć na kształtowanie zieleni w parkach etnograficznych i tym podobnych obiektach, które mogą być wzorem i enklawą tradycji w zmieniającym się krajobrazie. Takie obiekty mogą stanowić interesującą bazę edukacyjną, szczególnie w chwili, kiedy tak silnie i szybko następują  zmiany w środowisku przyrodniczym, ale również socjologicznym (rotacja mieszkańców) - i tym samym ocalić od zapomnienia niezwykle cenny fragment dziedzictwa kulturowego minionych wieków.

Please use the following format to cite the selected article:
ZARAŚ-JANUSZKIEWICZ E., SZEWCZAK A. 2010. The identification of tree and shrub species connected with the spiritual, secular life and cultural landscape of Warmia and Mazury, Poland. Annals of Warsaw University of Life Sciences – SGGW. Horticulture and Landscape Architecture 31: 81–90

Authors’ address:
Katedra Ochrony Środowiska SGGW
ul. Nowoursynowska 159,
02-787 Warszawa, Poland
e-mail: ewa_zaras_januszkiewicz@sggw.pl
 
ZARAŚ-JANUSZKIEWICZ E., SZEWCZAK A. 2010. The identification of tree and shrub species connected with the spiritual, secular life and cultural landscape of Warmia and Mazury, Poland.